Bogoria to starodawny herb i godło wojenne z okresu dynastii Piastów. Rok powstania ok. 1057-1072.

Inne nazwy: Bogoryja, Bogorya, Boguryja rzadko Bohoria.

Zawołanie rodowe: Bogoryja

Opisy wyglądu herbu:

 Bogoria, que duas sagittas albas, lignis contra se contortas, cuspide vna sursum, altera deorsum positas, in campo rubeo defert[1].
Bogoria, dwie strzały białe, drzewcami naprzeciw siebie wykręcone, ostrze jed­no w górę, drugie w dół położone, w polu czerwonym.
Tłumaczenie Danuta Szopa
            Bogoria, są dwie strzały złamane białe, w polu czerwonym, takim kształ­tem, że żeleźce jednej ku górze, drugiej ku ziemi obrócone. Na hełm paw z ogo­nem rozciągnionym, w prawą stronę tarczy pyskiem skierowany, w którym strza­łę także złamaną z żeleźcem do góry skręconym trzyma[2].
(...) w polu czerwonym dwie rogaciny srebrne w słup, ostrzami od siebie. Hełm z labrami z pokryciem czerwonym, a podbiciem zapewne srebrnym. Klejnot: srebrny paw stojący[3].
(...) w czerwonej tarczy dwa złote ostrza od strzał, pionowo jedno nad drugim, nasadą zwrócone do środka. Nad tarczą hełm złoty z czerwonymi labrami, na nim srebrny paw zwrócony w prawo[4].

Ten ostatni opis jest najmłodszym opisem i w nim jako jedynym mówi się o złotych ostrzach i złotym hełmie. Stare opisy są zgodne, że strzały powinny by srebrne. 

W herbarzu polskim[5] herb występuje w dwu odmianach:

Bogoria I:  W polu czerwonym dwa żeleźce srebrne w słup, osadami ku sobie. W klejnocie nad hełmem w koronie paw z rozpostartym ogonem.

                Bogoria II: W polu zielonym dwa żeleźce srebrne od strzał, z sobą złączo­ne. Nad hełmem w koronie trzy pióra strusie.

Tarcza:

W przypadku herbu Bogoria tarcza jest koloru czerwonego oznaczającego w heraldyce odwagę i męstwo lub zielonego – nadzieja i obfitość. Na tarczy srebrne (czystość i uczciwość) gro­ty strzał.

Hełm:

            W graficznych przedstawieniach herbu stosowany jest hełm prętowy srebrny (o 5 prętach, co wskazuje na wysoką rangę herbu, kolor srebrny symbo­lizuje czystość i uczciwość). W niektórych formach występuje hełm bojowy garnkowy.

Klejnot:

            Paw z ogonem rozpostartym, w prawą stronę tarczy dziobem skiero­wany, w którym strzałę złamaną z żeleźcem do góry skręconym trzyma.

Paw stanowi symbol dumy. W większości herbów, o ile nie umieszczano całej figury pawia, (co było najwyższym honorem) to w hełmie zatykano pióra pawia, których liczba wskazywała na rangę herbu (im więcej tym ranga wyższa).

Korona rangowa:    

            Herb Bogoria ma polską, szlachecką koronę rangową.

Labry:

            Herb ma labry o kolorach: podbicie srebrne (czystość uczciwość) i wierzch czerwony (odwaga, męstwo).

Dewiza:

            W dostępnych materiałach brak informacji o dewizie.

Najwcześniejsze wzmianki o herbie.

Najstarsza znana pieczęć z 1336 roku, pierwsza wzmianka w źródłach pi­sanych z 1408 roku. W wyniku unii horodelskiej w 1413 przeniesiony na rów­nież Litwę.

Najstarsze przedstawienie graficzne.

Obraz herbu znajduje się na fryzie heraldycznym z kaplicy św. Jakuba w Lądzie, którego powstanie datuje się na lata 1357-1372 (przemalowywana w XVIII wieku). Widnieje na nim 21 herbów: Niesioba (Złodzieje), Orzeł Biały, Grzymała, Zadora, Poraj, Pomian, Godziemba, Bogoryja, Rogala, Dryja, Doli­wa, Zareba, Leszczyc, Gero, Przosna, Bylina, Larysza, Jelita.

Najstarsze herbarze z tym herbem.

W latach 1360-1400 powstał herbarz znany dziś pod nazwą herbarza z Bellenville. Jego autorstwo przypisuje się Claesowi Heinenowi, heroldowi Gel­drii, zwanemu Gerle. Znalazły się w nim 24 herby polskie (niektóre dwukrotnie, stąd jest ich tam właściwie 22). Nie są one jednak zamieszczone we właściwym herbarzu, lecz w pięciu rolach, sporządzonych przy różnych okazjach. Dwie z nich powstały przy okazji wypraw rycerskich do krzyżackich Prus około 1372 r. ( Kornicz, Ostoja, Świnka, Odrowąż, Ogon, Gąska, Łekno, Schaffgotsch, Jelita i Becz) i w latach 1375-1380 (Leliwa, Ogon, Prawda, Korczak, Bogoria, Buże-woj), dwie dalsze to role turniejowe, jedna bez ścisłej datacji (Rogala, Leblow, Bużewoj), druga z około 1380 r. (Łabędź, Prawda, Laska i Pomian). Piąta rola, do której trafił Nałęcz pozostaje nierozpoznana i niedatowana.

Legenda herbowa.

„Bolesław Śmiały[6], trzema tylko tysiącami swojej kawaleryi uzbrojony, na daleko większą zgraję Połowców pod Snowskiem natarł i na głowę nieprzyjaciół poraził. W tej potyczce pułkownik między inszymi pierwszymi jeden, Bogoria na­zwany, z wielkim serca męstwem Połowców siekąc i swoich do zwycięstwa zapa­lając, kilka ran i postrzłów na ciele wyniósł z tej batalii. Powracającego tak z placu Bogorię postrzegłszy Bolesław i owe postrzły z piersi sam mu ręką kró­lewską wyjął i jak były złamane, tak jemu i jego potomkom na wieczny zaszczyt nadał”[7].

Kiedy miała miejsce bitwa pod Snowskiem źródła historyczne nie mówią. Jak przypuszczam mogło to być podczas jednej z zbrojnych wypraw Bolesława do Kijowa w 1069 lub w 1077 roku, które miały na celu zabezpieczenie tronu dla swego wuja Izjasława. Z informacji o Połowcach, którzy byli ludem pocho­dzenia ałtajskiego wynika, że w 1068 miał miejsce najazd Połowców na Ruś Ki­jowską i zniszczenie księstw południowo ruskich. Próbowali przemieszczać się na zachód, ale w 1089 zostali rozbici na terenie obecnej Mołdawii przez króla węgierskiego Władysława I. Jak widać daty wypraw Bolesława i podboje Po­łowców pokrywają się. Jednak tylko w czasie pierwszej wyprawy w roku 1069 mógł z nimi spotkać się w okolicach Kijowa.

Uzyskałem jeszcze i taką informację podawaną przez Paprockiego[8]:

„…Miał to być pierwszy tego herbu autor Michał z Bogorii, któregom imię czy­tał na przywileje klasztoru Świętokrzyskiego pod Sandomierzem, w roku 1069. a trochę przedtem, na listach klasztoru Trzemeszyńskiego, kędy że mu tytuł hrabi przydano.”

Z tego opisu wynika, że rycerski ród Bogoriów był jednym z pierwszych herbowych w państwie Polskim, a wzmiankowany tu Michał był pierwszym klejnotnym herbu.

Herbowi to:

Balczewski, Bogdanowicz, Bogoria, Bogorya, Bohomolec, Bosiacki, Braczkowski, Bruczkowski, Buczkowski, Chechelski, Chechłowski, Cienkie­wicz, Corski, Gościeradowski, Górski, Gwiazdowski, Horbaczewski, Kampka, Kolanowski, Korzeniecki, Kurzeniecki, Kurzeniewski, Kwaskowski, Łowmiań­ski, Maciejowicz, Mokrjewicz, Mokronoski, Mokronowski, Ochowski, Olszew­ski, Pakosiński, Phoski, Podleski, Podlewski, Podłęski, Pohoski, Porębski, Ra­koza, Rakusa, Rakuza, Rostropowicz, Skolnicki, Skotnicki, Staszkowski, Susz­czewski, Światkiewicz, Świątkiewicz, Tarnowski, Trojanowicz, Tur, Wissigier, Wissygier, Wołłowicz, Wołłszowicz, Wołowicz, Wystynga, Zabacki, Zakrzew­ski, Kubacki.  

Wyłącznie polską właściwością jest nadawanie herbom nazw od nazwy rodu herbowego (uważam, że miało to miejsce w przypadku herbu Bogoria). Co oznacza, że można było zmieniać nazwisko, lecz pozostawało się rodowcem - członkiem rodu herbowego. Nazwisko zmieniano najczęściej w raz z przeniesie­niem się rodziny do nowo nabytych dóbr. Mamy, więc Bogoriów - Skotnickich, Podłęskich i innych.

Wizerunek pieczęci z herbem miasta Bogorii[9]

Odcisk tej pieczęci zachował się na dokumencie z 1789 r.

Jest to pieczęć okrągła o średnicy 38 mm. Wyobraża ona w ozdobnym kartuszu renesansowym herb Bogoria. W otoku napis:

SIGILUM OPIDI BOGORIENSIS AD 1617[10]